Παρασκευή, Απριλίου 25, 2008

Η εκπαιδευτική επανάσταση στην Σουηδία

Αντιδράσεις: 

του Τάκη Μίχα

Μέχρι το 1992 η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση τη Σουηδία μονοπωλείτο σχεδόν εξ ολοκληρου από τον δημόσιο τομέα. Τα ελάχιστα ιδιωτικά - ή «ανεξάρτητα» όπως αποκαλούνται - σχολεία, μόλις το 1% του συνόλου , ήσαν είτε πανάκριβα σχολεία για τα πλουσιόπαιδα είτε θρησκευτικά σχολεία τα οποια χρηματοδοτούντο από διάφορα θρησκευτικά ιδρύματα και εκκλησίες. Αυτό στην ουσία σήμαινε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των γονέων δεν είχε καμμιά επιλογή σχετικά με το σχολείο που θα έστελναν τα παιδιά τους. Η μόνη τους επιλογή ήταν να τα στείλουν σε ένα δημόσιο σχολείο το οποίο, όπως συμβαίνει με όλα τα δημόσια σχολεία, ασφυκτιούσε από την γραφειοκρατία, και όπου το εκπαιδευτικό προσωπικό είχε χάσει κάθε διάθεση η έμπνευση για καινοτομίες και βελτιώσεις.

Η μεταρρύθμιση πήρε την μορφή του γνωστού «κουπονιού». Κάθε παιδί(η για την ακρίβεια κάθε γονιός;) έπαιρνε ένα κουπόνι το οποίο ισοδυναμούσε με τα χρήματα τα οποία το κράτος δαπανούσε για κάθε μαθητή

Όμως το 1992 η κατάσταση άλλαξε ριζικά. Η κυβέρνηση αποφάσισε να εισάγει την δυνατότητα της επιλογής και την άμιλλα στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Η μεταρρύθμιση πήρε την μορφή του γνωστού «κουπονιού». Κάθε παιδί(η για την ακρίβεια κάθε γονιός;) έπαιρνε ένα κουπόνι το οποίο ισοδυναμούσε με τα χρήματα τα οποια το κράτος δαπανούσε για κάθε μαθητή. Στην συνέχεια το παιδί μπορούσε να επιλέξει είτε να πάει σε ένα δημόσιο σχολείο είτε σε ένα από τα «ανεξάρτητα» (δηλαδή ιδιωτικά) σχολεία τα οποία είχαν αρχίσει να ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια σε όλη την χώρα.

Ο μόνος περιορισμός ήταν ότι τα ιδιωτικά σχολεία δεν μπορούσαν να επιβάλλουν επιπλέον δίδακτρα στον μαθητή - το κουπόνι κάλυπτε το 100% των διδάκτρων. Επίσης τα ιδιωτικά σχολεία δεν είχαν το δικαίωμα να επιλέγουν τους μαθητές που θα έπαιρναν. Η εγγραφή γινόταν στη βάση του ποιος είχε κάνει νωρίτερα την αίτηση.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές είχαν τρομερή επιτυχία. Όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις έγιναν πολύ δημοφιλείς μεταξύ των γονιών, που ξαφνικά απέκτησαν την δυνατότητα να στέλνουν τα παιδιά τους σε σχολεία της επιλογής τους με έξοδα του κράτους. Αυτό που κάποτε ήταν το προνόμιο των ολίγων (δηλαδή των πλουσίων ή των θρησκευόμενων) έγινε η κατάκτηση των πολλών. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ένα από πρώτα ιδιωτικά σχολεία που δημιουργήθηκε μετά την εκπαιδευτική μεταρρύθμση, το Μποτκιρκα Φρισκολεν, δημιουργήθηκε από ένα κομμουνιστή σε μια συνοικία μεταναστών χαμηλού εισοδήματος στην Στοκχόλμη. Επίσης ένα από τα μέρη οπους παρατηρείται η μεγαλύτερη συγκέντρωση ιδιωτικών σχολείων είναι το Ολκβαρερλμπι, μια αγροτική περιοχή όπου οι κάτοικοι είναι κυρίως βιομηχανικοί εργάτες που εργάζονται στο τοπικό εργοστάσιο χαρτοποιίας.

Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι ,σε αντίθεση με αυτό που συμβαίνει σε άλλες χώρες, στην Σουηδία οι συνδικαλιστικές ενώσεις των καθηγητών δεν έφεραν αντιρρήσεις στα νέα μέτρα. Όπως δήλωνε πρόσφατα σε τοπική εφημερίδα ο πρόεδρος της ένωσης εκπαιδευτικών της Σουηδίας «Από την στιγμή που τα ιδιωτικά σχολεία δεν θέτουν επί πλέον δίδακτρα και δεν κάνουν επιλογή μαθητών, δεν έχουμε καμμια αντίρρηση στην ύπαρξη τους» .Επίσης ορισμένοι φόβοι που υπήρχαν ότι το σύστημα αυτό θα οδηγούσε σε σε ένα διαχωρισμό μεταξύ καλών και κακών σχολείων, δεν φαίνεται να έχουν επαληθευτεί. Αντίθετα όπως δείχνουν όλες οι έρευνες η άμιλλα μεταξύ των διαφόρων σχολείων για την απόκτηση και διατήρηση μαθητών έχει οδηγήσει στη βελτίωση του επιπέδου όλων των σχολείων.

Προσπαθώντας να προσαρμόσουν το «σκανδιναβικό μοντέλο» στην ξύλινη γλώσσα του συντεχνιοκρατικού κορπορατισμου που κυριαρχεί στην Ελλάδα ,οι πολιτικοί της Κεντροαριστεράς καταλήγουν να το διαστρεβλώνουν και να του αφαιρούν κάθε ριζοσπαστισμό

Παρά το γεγονός ότι όλα τα σχολεία θα πρέπει να ακολουθούν σε γενικές γραμμές τις ίδιες διατάξεις του υπουργείου Παιδείας εν τούτοις υπάρχει αρκετός χώρος για διαφοροποιήσεις. Έτσι ορισμένα ιδιωτικά σχολεία προσφέρουν όλα τα μαθήματα στα Αγγλικά. Άλλα πάλι έχουν ένα πολύ ελαστικό πρόγραμμα όπου κάθε μαθητής έχει ένα ατομικό πρόγραμμα διδασκαλίας που αλλάζει από από εβδομάδα σε εβδομάδα .

Να σημειωθεί εδώ ότι τα «ανεξάρτητα» σχολεία είναι κερδοσκοπικά. Ο λόγος είναι απλός .Αν δεν προσπαθούσαν να κάνουν κέρδος τότε δεν θα είχαν κανένα κίνητρο να επεκταθούν. Αυτό σημαίνει ότι θα υπήρχε πολύ μεγάλη ζήτηση και συνεπώς μεγαλύτερες «ουρές» για τα λίγα υπάρχοντα ιδιωτικά σχολεία. Όμως με την επέκταση ικανοποιείται η αυξημένη ζήτηση .

Σήμερα ένα στα 8 σχολεία στην Σουηδία είναι ιδιωτικό. Λειτουργούν ήδη 900 τέτοια σχολεία ενώ μόλις το περασμένο έτος έγιναν δεκτές 1500 νέες αιτήσεις. Ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές υπολογίζεται ότι το 20% των νέων κάνουν χρήση του συστήματος των «κουπονιών».

Η τραγωδία της Ελλάδας είναι ότι ορισμένοι πολιτικοί της Κεντροαριστεράς που υποτίθεται ότι υπερασπίζονται και προωθούν το «σκανδιναβικό μοντέλο» στην ουσία προωθούν μια εικόνα των σκανδιναβικών κρατών που ίσως να είχε κάποια σχέση με την περίοδο του Μεσοπολέμου όμως δεν έχει καμία σχέση με τις δυναμικές σκανδιναβικές κοινωνίες του σήμερα. Προσπαθώντας να προσαρμόσουν το «σκανδιναβικό μοντέλο» στην ξύλινη γλώσσα του συντεχνιοκρατικού κορπορατισμού που κυριαρχεί στην Ελλάδα, οι πολιτικοί της Κεντροαριστεράς καταλήγουν να το διαστρεβλώνουν και να του αφαιρούν κάθε ριζοσπαστισμό.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου