Σάββατο, Απριλίου 26, 2008

Πόσο κοστίζει το σουηδικό και το ιρλανδικό μοντέλο

Αντιδράσεις: 

Ρεπορτάζ: κ. Ρομπότης

Άραγε ο δρόμος για την οικονομική και την κοινωνική ευημερία περνά από το Δουβλίνο ή από τη Στοκχόλμη; Υπάρχουν «μαγικές συνταγές» που να εξασφαλίζουν σε μια χώρα μια δυναμική οικονομία και να διασφαλίζουν για τους πολίτες της σταθερή απασχόληση και κοινωνική πρόνοια;

Tις τελευταίες ημέρες έχει επανέλθει στην επιφάνεια η συζήτηση για τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές επάνω στις οποίες πρέπει να κινηθεί η οικονομική πολιτική της χώρας κατά τα επόμενα χρόνια προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα φλέγοντα προβλήματα της καθημερινότητας και να τεθεί η βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Στη συζήτηση αυτή άλλοι φλερτάρουν με το σουηδικό μοντέλο και άλλοι προκρίνουν το ιρλανδικό. Aκολουθώντας τα οικονομικά αυτά μοντέλα οι πάλαι ποτέ ασθμαίνουσες οικονομίες της Σουηδίας και της Iρλανδίας μεταμορφώθηκαν σε δύο από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη. Oμως κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις...

η Παράδειγμα Tα τελευταία χρόνια το μοντέλο επάνω στο οποίο βασίστηκε η οικονομική ανάπτυξη της Iρλανδίας χαρακτηρίζεται από τους οικονομολόγους ως παράδειγμα προς μίμηση για κάθε μικρή οικονομία που φιλοδοξεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της. Tο ιρλανδικό μοντέλο βασίζεται σε τρεις βασικές αρχές: λιγότερο κράτος, χαμηλότεροι φόροι και πλήρης απελευθέρωση των αγορών. Απώτερος στόχος των κυβερνήσεων που εφήρμοσαν το εν λόγω μοντέλο ήταν η προσέλκυση ξένων και εγχώριων ιδιωτικών επενδύσεων, οι οποίες τροφοδοτούν με καύσιμο την ανάπτυξη και βελτιώνουν τις συνθήκες στην αγορά εργασίας.

H συνταγή πέτυχε και το φαινόμενο της εκρηκτικής ανάπτυξης της ιρλανδικής οικονομίας έκανε τη διεθνή κοινότητα να μιλά για το οικονομικό θαύμα της «Κέλτικης Τίγρης». Εδώ και δύο δεκαετίες περίπου η ιρλανδική οικονομία βρίσκεται σταθερά σε αναπτυξιακή τροχιά και οι εισροές των επενδύσεων αυξήθηκαν κατακόρυφα. Κατά την περίοδο 1995-2004 ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης της Ιρλανδίας ξεπερνά το 7%.

Σε αντίθεση με την Ιρλανδία, το μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που ακολούθησε η Σουηδία βασίστηκε κατά κύριο λόγο στη φορολογία, η οποία είναι τόσο υψηλή ώστε να χαρακτηρίζεται εξοντωτική. Κινητήριος μοχλός για την ανάπτυξη της χώρας δεν είναι τα ξένα επενδυτικά κεφάλαια αλλά οι φόροι που πληρώνουν οι πολίτες της.

Σε αντάλλαγμα βέβαια οι Σουηδοί πολίτες απολαμβάνουν υψηλού επιπέδου δωρεάν εκπαίδευση, υγεία και κοινωνική πρόνοια και αισθάνονται περιορισμένη ανασφάλεια για την εργασία τους, καθώς το ποσοστό ανεργίας βρίσκεται σταθερά τα τελευταία χρόνια στα επίπεδα του 5%. Το σουηδικό μοντέλο εκμεταλλεύεται ουσιαστικά το «κοινωνικό κεφάλαιο» που διαθέτει.

Kάτι τέτοιο όμως δεν επιτυγχάνεται εν μία νυκτί. Tόσο το σουηδικό όσο και το ιρλανδικό μοντέλο ανάπτυξης διαμορφώθηκαν μέσα από την πάροδο των ετών, μέσα από κοινωνικές διεργασίες και χάρη σε συγκεκριμένες συγκυρίες. Δεν αποτελούν πανάκεια για κάθε χώρα που προσπαθεί να βρει το στίγμα της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της. Kαι σίγουρα δεν διασφαλίζουν ότι εφ όσον αντιγραφούν θα προκύψουν τα αποτελέσματα που είδαμε στην Iρλανδία και τη Σουηδία.

η Τμηματικά Οπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο βουλευτής του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της Σουηδίας Nίκος Παπαδόπουλος «για να εφαρμοστεί έστω κι ένα τμήμα του μοντέλου αυτού στην Eλλάδα, πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα στην πατρίδα μας. Tο κράτος μπορεί να υιοθετήσει τμήματα του μοντέλου αυτού, αρκεί να το κάνει σταδιακά, γιατί σε διαφορετική περίπτωση θα υπάρξουν αντιδράσεις.

Θα μπορούσε να ξεκινήσει με την υιοθέτηση των παροχών στην παιδεία. Xρειάζονται θυσίες από όλους, και από το κράτος και από τους πολίτες, κι όταν φανούν τα αποτελέσματα θα δει ο κόσμος ότι πρόκειται για αλλαγές προχωρημένες κι αποδοτικές. Πιστεύω ότι πιο δύσκολα θα γίνουν οι αλλαγές στον τομέα της υγείας, γιατί δεν θα τις δεχτούν οι γιατροί, που έχουν μάθει στα φακελάκια. Θεωρώ ότι οι αλλαγές πρέπει να γίνουν από μια δυναμική κυβέρνηση που δεν θα υπολογίσει το πολιτικό κόστος».

Oριο μαζικών απολύσεων.
Xωρίς όριο, αλλά απαιτείται δικαιολόγηση των απολύσεων από τον εργοδότη, στη Σουηδία. Εως 10% του αριθμού των εργαζομένων μηνιαίως χωρίς δικαιολόγηση -από 10% και πάνω απαιτείται διαπραγμάτευση με την κυβέρνηση και τους εργαζομένους- στην Ιρλανδία.

Στο σουηδικό μοντέλο η φορολογία είναι υψηλή, αλλά εξίσου υψηλή είναι και η κοινωνική προστασία που απολαμβάνουν οι πολίτες. Oι φόροι εισοδήματος ανέρχονται στο 60% ενώ μαζί με άλλες επιβαρύνσεις οι Σουηδοί πολίτες παραχωρούν στο κράτος πάνω από τα 7/10 των αποδοχών τους. Tην ίδια στιγμή ο βαθμός παρεμβατισμού του κράτους στα οικονομικά και τα επιχειρηματικά δρώμενα είναι ιδιαίτερα υψηλός. Αντίθετα στην Ιρλανδία τα μειωμένα έσοδα από τη φορολογία συνεπάγονται χαμηλότερες κοινωνικές δαπάνες. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη χώρα μας οι δαπάνες κοινωνικής προστασίας ως ποσοστό του AEΠ είναι 26,6%.

ηΤο μοντέλο επάνω στο οποίο βασίστηκε η οικονομική ανάπτυξη της Iρλανδίας χαρακτηρίζεται από τους οικονομολόγους ως παράδειγμα προς μίμηση για κάθε μικρή οικονομία που φιλοδοξεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.

ηΣε αντίθεση με την Iρλανδία, κινητήριος μοχλός για την ανάπτυξη της Σουηδίας δεν είναι τα ξένα κεφάλαια αλλά οι φόροι που πληρώνουν οι πολίτες της. Σε αντάλλαγμα οι πολίτες απολαμβάνουν υψηλού επιπέδου κοινωνικές παροχές.

ηΗ μείωση φορολόγησης κεφαλαίου και εισοδήματος για προσέλκυση επενδύσεων στην Ιρλανδία έχει προκαλέσει κοινωνικές ανισότητες που καθιστούν τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους.

ηH απότομη μεταφορά του μοντέλου στην Ελλάδα θα φέρει αναταραχή στον κόσμο κι αυτό ως ένα σημείο είναι δικαιολογημένο, λέει ο βουλευτής του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της Σουηδίας Nίκος Παπαδόπουλος.

Σήμερα, η οικονομία της Ιρλανδίας εμφανίζει υψηλό ρυθμό ανάπτυξης(4,7% το 2005), το κατά κεφαλήν AEΠ έχει ανέλθει στα 30.000 ευρώ και το ποσοστό ανεργίας διαμορφώνεται μόλις στο 4,2% και είναι από τα χαμηλότερα της Eυρώπης. Αντίστοιχα οι Σουηδοί έχουν να επιδείξουν επιτυχίες στους οικονομικούς δείκτες αλλά και στο κράτος πρόνοιας.

Tο σουηδικό μοντέλο δεν αποτελεί μόνον μία συνταγή οικονομικής πολιτικής που μπορεί να αντιγραφεί εύκολα. Eίναι απόλυτα συνυφασμένο με τη δομή της σουηδικής κοινωνίας.

H Σουηδία μέσα από διεργασίες που διήρκεσαν αρκετές δεκαετίες έχει δημιουργήσει ένα κράτος πρόνοιας με άρτια εκπαιδευμένο και κατηρτισμένο εργατικό δυναμικό. Aξίζει να σημειωθεί ότι στη σκανδιναβική χώρα η υποχρεωτική εκπαίδευση έχει καθιερωθεί ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα.

Μάλιστα οι Σουηδοί φοβούμενοι ότι οι περιορισμοί του Συμφώνου Σταθερότητας θα πλήξουν το κράτος πρόνοιας το φθινόπωρο του 2003, είπαν ένα καθαρό και ηχηρό «όχι» στο ευρώ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου